Op Lemen Voeten - wandelverhalen

Het kind van Outremeuse
Luik volgens Georges Simenon

Luik, dochter van de Maas. Geboorteplaats van de schrijver Georges Simenon, (1903-1989), schepper van de wereldberoemd geworden Commissaris Maigret. In veel van zijn boeken komt Luik weer tot leven. ‘Ik heb geen verbeelding’, zei de man die honderden boeken en verhalen schreef. ‘Ik haal alles uit mijn jeugd.’

Tekst: Colette Alberts Fotografie: Belgisch Verkeersburo voor de Ardennen en Brussel;en Jan Erik Burger

Outremeuse betekent letterlijk ‘de andere kant van de Maas’. Hemelsbreed ligt dit eiland in de Maas nog geen kilometer lopen vanaf Place Saint-Lambert, het kloppend hart van Luik met het zestiende-eeuwse Prinsbisschoppelijk Paleis, maar de volkswijk van Simenon voelt als een andere wereld. Stille straten, hoge huizen die in het verleden chique moeten zijn geweest, maar die nu een verwaarloosde indruk maken. ‘Een wijk waarin mensen met een klein pensioen, kantoorbedienden, opzichters en weduwen woonden, de kleine luiden zoals ik ze noem, en ook ik reken mezelf nog bij die groep…’ schreef hij ooit. Zijn kleuter- en lagere school staan er nog, de huizen waar hij met zijn ouders woonde, en de oude kazerne waar hij diende bij de cavalerie.

Zoldertje
Vlak bij de Pont des Arches ligt de kerk Saint Pholien. Hier situeerde Simenon een van zijn eerste Maigrets: Het lijk aan de kerkmuur. Op deze plek, aan de klink van de rechterkerkdeur, verhing zijn vriend Joseph Kleine zich. Simenon had ‘de kleine Kleine’, zoals hij in het boek wordt
genoemd, leren kennen in La Caque (de harington), een zoldertje in een vervallen huis vlak achter de kerk. Vlak na de Eerste Wereldoorlog kwamen hier studenten en kunstenaars bijeen om te praten over de zin van het leven. Drank, drugsgebruik en diepe gesprekken vormden de hoofdmoot van de bijeenkomsten. Simenon kwam hier als jong journalist. De jonge kunstschilder Kleine at weinig, dronk veel en gebruikte af en toe cocaïne. Op 2 maart 1922 werd hij gevonden, met zijn sjaal aan de bewuste klink gehangen. De Luikse politie geloofde echter niet in zelfmoord: men dacht aan drugssmokkel of een verhulde misdaad. De politie bleef La Caque nu kritisch volgen, en al snel viel de groep uiteen. Nog hetzelfde jaar trok Simenon naar Parijs. In de lente daarop komt hij terug naar Luik om te trouwen met zijn vriendin uit La Caque, de schilderes Regine Renchon, die hij Tigy noemde.

Middeleeuws straatje
We slenteren over de Place de l’Yser – waar Georges bij de oefening van de burgerwacht regelmatig naar z’n vader Desiré kwam kijken; het oude Recollectinenklooster dat hier staat, is omgebouwd tot jeugdherberg en draagt de naam Georges Simenon. Even verderop ligt de kerk Saint Nicolas, de parochiekerk van de Simenons: de laatste bank in de kerk was de vaste zitplaats van de familie.Traditiegetrouw was Outremeuse opgedeeld in twee parochies die zich gedroegen als kat en hond. Als je, zoals de kleine Georges, uit St. Nicolas kwam, moest je uitkijken dat je in de aangrenzende parochie St. Pholien geen pak rammel kreeg. ‘Sommige straten hoorden aan de ene kant toe aan de ene parochie, aan de overkant aan de vijandige parochie. Het gebeurde dat ik uit angst om afgetuigd te worden naar de stad ging via de houten brug die men de Passerelle noemt, in plaats van langs de Pont des Arches, wat een korterre weg was, die me echter verplichtte mij deels in St. Pholien te wagen.’(uit: Vent du nord vent du sud). De Rue Puits-en-Sock is de meestgenoemde Luikse straat in de boeken van Simenon. In deze straat van handelaren had zijn opa, Chrétien Simenon, op nr. 58 een hoedenmakerij. Hier verzamelde de familie zich op zondag voor de mis in de St. Nicolas. Vlak daarnaast begint de Rue Roture of de ‘leeuwenkooi’: een petieterig Middeleeuws straatje met witgekalkte huisjes en tal van restaurantjes. De wijk is nu in de mode, maar was vroeger het decor van grote armoede. In de jeugd van Simenon liep hier een stroompje stinkend afvalwater doorheen. ‘Nochtans wonen ze er met duizenden, vrouwen, mannen, kinderen, oudjes, allemaal zijn ze ziekelijk, gebocheld, krom, etterend of rochelend, ze slapen met z’n tienen in één kamertje op de grond…’ (‘Je me souviens’). Vader Désiré kwam hier regelmatig als inspecteur van de armenzorg.

Vrijdag de dertiende
We lopen terug naar de Maas. Via de Passerelle,
de voetgangersbrug, keren we terug in de ‘stad’. Op Rue Leopold nr. 24 werd de schrijver geboren. Zijn vader was een eenvoudige bediende in een verzekeringsmaatschappij, zijn moeder verkoopster in een warenhuis. Officieel zou de kleine Georges geboren zijn in de nacht van vrijdag 13 februari 1903, maar zijn moeder, die bang was dat die datum ongeluk zou brengen, smeekte de vroedvrouw vrijdag 12 februari als geboortedag in te vullen. ‘Georges y est né, Josephine y trouve son bonheur’, meldt de huidige eigenaresse van het pand op de gevel.Even verderop, achter het stadhuis, ligt de Place du Maigret, waar de jonge journalist Georges Sim dagelijks bij de politie kwam vissen naar nieuwtjes. Haalde hij hier inspiratie vandaan voor zijn beroemde geesteskind, commissaris Jules Maigret?
Arnold Maigret was de chauffeur van de Luikse politiecommissaris, en als misdaadverslaggever voor de Gazette de Liége had Simenon regelmatig met hem te maken. ‘Mijn flik is een gewone man, maar wel één die in het binnenste van de mens kan kijken.’Een standbeeld van Maigret vind je in Luik niet, maar wel in Delfzijl: daar schreef Simenon in 1929 zijn eerste Maigret. Hij maakte een boottocht door Noord-Europa en bleef met averij enige tijd steken in Delfzijl. In de tijd dat zijn schip gerepareerd werd, bedacht hij een nieuwe hoofdpersoon
voor een serie boeken die erg succesvol zou worden.Zo succesvol zelfs dat een aantal restaurants in Luik ‘recepten van mevrouw Maigret’ op de menukaart heeft gezet. Stevige kost, en makkelijk op te warmen was haar specialiteit; door het vele politiewerk wist ze immers nooit wanneer haar man thuis zou komen.