Op Lemen Voeten - wandelverhalen

Van Alkmaar naar Egmond
Langs jaagpaden (16 km)

Voor de wandelaar is het een van de populairste stukjes polderland die Holland rijk is: het poldergebied tussen Alkmaar, Egmond en Heiloo. Wandelen over de jaagpaden in dit gebied is echter niet zonder risico daar de toegankelijkheid van de paden door landeigenaren wordt betwist.

Tekst: Pim de Winter, uit Op lemen voeten 1996/2

Alkmaar en Heiloo liggen op een strandwal. Tussen deze strandwal en de jongere duinen bij Egmond ligt een landschap dat gevormd wordt door polders als het Maalwater en de Sammerpolder. Vanaf de abdij in Egmond-Binnen en het Slot op den Hoef in Egmond den Hoef lopen twee eeuwenoude jaagpaden naar Alkmaar: langs de Egmonder binnenvaart en de Hoevervaart. Tevens ligt er het Zomerdijkje, de midden in het voormalige Bergermeer gelegen vroegere verbindingsweg tussen Alkmaar en Egmond. Op de strandwal bij Heiloo vinden we nog het aantrekkelijke landgoed Nijenburgh, met een twee eeuwen oud parkbos.

Gemeente Egmond
In deze eeuw raakten de jaagpaden in onbruik, om de laatste tientallen jaren opnieuw populair te worden, maar nu als wandelpad. Echter, met een groot nadeel: hoewel de jaagpaden in de zin van de wegenwet openbaar zijn, wordt de toegankelijkheid van de jaagpaden betwist door landeigenaren. Er is prikkeldraad over de hekken op de jaagpaden gespannen of erger. Bij het jaagpad langs de Egmonder binnenvaart ontbreekt sedert de oorlog een houten voetbrug. Een deel van het jaagpad langs de Hoevervaart is bij de voortuin van een boerderij getrokken. Wandelaars die over de jaagpaden lopen, lopen het risico te worden teruggestuurd.

Herstel van toegankelijkheid
De gemeente Egmond, waarin de jaagpaden liggen, heeft het op zich genomen de toegankelijkheid van de paden in het veld te herstellen. Daartoe heeft zij van de provincie Noord-Holland veertigduizend gulden subsidie ontvangen. Afgelopen zomer bezocht burgemeester Brommet de landeigenaren over wier grond de jaagpaden lopen afzonderlijk om hun medewerking te verkrijgen. Een aantal landeigenaren bleef de openbaarheid van de paden echter betwisten. Vervolgens schreef de gemeente de landeigenaren in december aan om mee te delen dat in februari zou worden gestart met de uitvoering van werkzaamheden die de jaagpaden weer toegankelijk moeten maken. Bij het sluiten van de redactie was nog niet bekend of en hoe een of meerdere landeigenaren zouden reageren. Mogelijk wordt er een bezwaarschrift ingediend bij de gemeente.

Hoevervaart
Op een mooie november dag wandel ik na het verlaten van het NS-station in Alkmaar over voetpaden langs de Hoevervaart in zuidelijke richting. Van een eerdere wandeling weet ik mij nog goed te herinneren dat een landeigenaar mij met honden belette de wandeling over het illegaal bij zijn voortuin getrokken deel van het jaagpad langs de Hoevervaart te vervolgen. Wijs geworden verlaat ik Alkmaar deze keer via de Picassolaan en de Westerweg richting Heiloo. Van daaruit wil ik het jaagpad langs de Egmonder binnenvaart naar Egmond-Binnen volgen.

Egmonder binnenvaatr
Wanneer Heiloo alweer een kilometer achter mij ligt, stap ik na het oversteken van de Egmonder binnenvaart linksaf een hek over. Daar sta ik dan: nietig en alleen op een van de roemruchte jaagpaden die dit gebied rijk is. Op het land wordt gewerkt. Het zonnetje schijnt, wat de vogels doet opleven. In de lucht en op het veld zie ik graspiepers en watersnippen. Een overwinterende tureluur brengt zijn melancholisch klinkende vluchtroep ten gehore: tjuu-luu-luu.

De test
Na het oversteken van de Heilooër Zeeweg wordt het menens. Ik bevind mij nu op een betwist deel van het jaagpad. Nog onlangs zijn hier twee wandelaars teruggestuurd. Verderop zie ik zes mannen die bezig zijn met een sproei-installatie. Wanneer zij mij zien groeperen zij zich en lopen in mijn richting. Lichtelijk geïntimideerd sta ik heel even stil. Ook zij staan stil. Confrontatie. Een zindering gaat door mijn lichaam. Ik loop door. Zij gaan uiteen. Hervatten hun werkzaamheden. Even later loop ik langs hen. We groeten elkander. Ik haal opgelucht adem wanneer ik even verder over het eerste met prikkeldraad bespannen hekwerk stap. De opstelling van de gemeente Egmond in deze kwestie heeft mij gesterkt. De jaagpaden zijn openbaar voetpad!

Die dag voert de wandeling mij nog langs een drietal andere aantrekkelijke punten. Zo bezoek ik de restanten van de St. Adelbertkapel met de Sint Aelbertsput, een bron die hier ontstond toen het graf van de zendeling Adelbertus werd geruimd. Even later wandel ik door een uniek en nog vrijwel onaangetast nollen- en voormalig zeedorpenlandschap. In Egmond staat de mooiste vuurtoren die ik tijdens mijn wandelingen langs de Europese kust ben tegengekomen. De vuurtoren staat op een tombe ter nagedachtenis aan een van die typische Nederlandse zeehelden: Van Speyk.

routebeschrijving

Na verlaten NS-station LA langs rijwielstalling over parkeerplaats. Tegelpad langs de spoorlijn volgen. Na viaduct LA taludtrap. Na 5 m na metalen hek scherp LA onder viaduct door.

Na brug over Hoevervaart LA Nicolaas Beetskade, wordt Van Ostadelaan. Voetpad links van verkeersweg volgen. LA Jan van Heemstraat en voor brug RA voetpad. Na molen schuin LA Van Ostadelaan vervolgen. Bloemaertlaan kruisen. Na kruisen Terborchlaan RD onverhard pad links van Aert de Gelderlaan, wordt tegelpad, wordt onverhard pad. Steeds RD met links de Hoevervaart.

LA Picassolaan. Aan het eind LA Mondriaanstraat. RA Kalkovensweg. Spoorwegovergang kruisen. Aan het eind RA tegelpad rechts van Westerweg volgen. Parkeerplaats over, tegelpad vervolgen, wordt onverhard pad. Aan het eind RA Westerweg, maakt bocht naar links. Na viaduct bochten naar links en rechts volgen. Westerweg blijven volgen.

Vlak voor kruising Kuillaan: RA onverhard pad, spoorwegovergang kruisen (komende 2,5 km LAW-markering volgen). LA bospad in. Aan het eind RA bospad. Aan het eind LA bospad. Zijpad naar rechts negeren. Zichtas kruisen. Aan het eind LA asfaltweg. 1e RA grindpad. RA parkeerplaats over. RD houtsnipperpad. Schuin RA bochtig voetpad (asfalt) door park volgen. RA Het Maalwater (d.i. Zomerdijkje).

Na ongeveer 700 m direct na brug over Egmonder binnenvaart LA middels overstapje houten hek over (einde LAW-markering). Steeds RD hekken over. In de bocht naar huis rechts RD roestige brug over. RD asfaltpad. Fietspad, autoweg (Heilooer Zeeweg) en fietspad kruisen. RD zandpad langs Egmonder binnenvaart in. Na driemaal over een hek met prikkeldraad te zijn gestapt in bocht waar houten voetbrug ontbreekt in wijde boog RA langs water. Na hek LA kronkelende grindweg. RD asfaltweg; u bereikt Egmond-Binnen. LA Luilaantje, wordt Krijt. Aan het eind RA Abdijlaan. RD St. Adelbertusweg. Na kruisen drukke autoweg en B-wegen bij ANWB-paddestoel 20801 RD St. Adelbertusweg vervolgen, maakt wijde bocht naar rechts. Aan het eind LA.

Vlak na ingang Noordhollands duinreservaat RA houtsnipperpad. Na ongeveer 100 m op tweesprong RA (= 1e RA). Brede pad door voormalig zeedorpenlandschap volgen; zijpaden negeren. Na veeraster graspad volgen. Aan het eind bij bordje 'verboden toegang' en metalen poortje in hekwerk LA graspad vervolgen. Na veeraster RA klinkerweg.

Na ongeveer 725 m bij informatiepaneel links LA betonnen balkenpad volgen over uitzichtduin. Beneden aangekomen RA en meteen LA graspad in naar Egmond aan Zee; zijpaden negeren. Aan het eind op T-splitsing RA graspad vervolgen.

Na slagboom LA klinkerweg. U bereikt nu Egmond aan Zee. Voor bibliotheek rechts RA Torensduin, maakt bocht naar rechts. Bij bankje scherp LA tegelpad. RA en LA klinkerweg. RD Torenstraat. Aan het eind RA Pompplein en LA Voorstraat. RA Westeinde, maakt flauwe bocht naar rechts. RD klinkerweg rechts onderlangs asfaltweg. RA Smidstraat. Aan het eind LA Voorstraat naar busstation, tevens eindpunt.

praktiische informatie

De beschreven route is ongeveer 15 km lang. Beginpunt is het NS-station in Alkmaar. Eindpunt is het busstation in Egmond aan Zee. Vanaf dit busstation verzorgt de NZH de lijndiensten 165 en 166 naar Alkmaar NS. OV-info: 06-9292.

Het traject gaat door een afwisselend landschap merendeels over rustige wegen, graspaden en onverharde paden. Op het jaagpad langs de Egmonder binnenvaart staan hekken met overstapjes. Na het kruisen van de Heilooer Zeeweg moet bij een drietal hekken over prikkeldraad worden gestapt. De openbaarheid van het jaagpad langs de Egmonder binnenvaart wordt hier betwist. De gemeente Egmond stelt echter dat de jaagpaden openbaar zijn. Tot de bocht waar een houten voetbrug ontbreekt, staat het pad in de wegenlegger, daarna is het tot de grindweg ongeveer 150 m geen openbare weg in de zin van de wegenwet. Op Lemen Voeten noch de auteur is aansprakelijk te stellen voor eventuele schade.

Voor het betreden van het Noordhollands duinreservaat is de aanschaf van een duinkaart (dagkaart ¦ 2 p.p.) vereist. Verkrijgbaar bij de VVV in Egmond-Binnen en aan de voorkant van restaurant de Boerenwagen aan het eind van de St. Adelbertusweg (indien aanwezig).

Horeca is in Alkmaar, Heiloo, Egmond-Binnen en Egmond aan Zee aanwezig.

Als kaart is gebruikt de topografische kaart 19 west (1:50.000; 1994).