Van Haarlem naar Santpoort (ca. 15 km)

De gemeente Haarlemmerliede ligt fier ingeklemd tussen hongerige buren. Van het oosten rukt het havengebied van Amsterdam steeds verder op, aan de westrand bepaalt de Haarlemse industrie de horizon. Landschappelijk gezien vormt het gebied een overgang tussen het duingebied in het westen en het laagveengebied in het oosten. Wat er oppervlakkig uitziet als een gewone polder, blijkt bij nader inzien de overblijfselen van een oude strandwal te bevatten: de nauwelijks merkbare verhogingen bij het dorpje Spaarnwoude en de "terp" waarop de oude kerk is gebouwd laten zien dat de kust heel lang geleden veel verder oostwaarts lag dan in de tegenwoordige tijd.

In de loop der tijd heeft de kustlijn zich verder westwaarts verplaatst. De hooggelegen stroken boden een beveiliging tegen natte voeten: het is daarom niet toevallig dat de nederzettingen Haarlem en Santpoort juist daar tot ontwikkeling zijn gekomen.

In de vroege Middeleeuwen heeft de zee grote happen uit het kwetsbare laagveengebied genomen. Het IJ, dat van Amsterdam westwaarts doorliep tot aan Beverwijk, is hier een voorbeeld van. Pas midden in de 19e eeuw werd dit gebied ingepolderd en verloor de zuider IJ- of Spaarndammerdijk zijn waterkerende functie. De oude beschoeiing tegenover het Magazijn van het Hoogheemraadschap Rijnland is hiervan nog een overblijfsel.

Spaarndam was vanaf de Middeleeuwen belangrijk als verkeersknooppunt in het binnenlands scheepvaartverkeer. (Een indruk van het historisch havengezicht van het dorp krijgt men door even RA over de provinciale weg te lopen voor een beter panorama). Daarbij kwam in de 19e eeuw nog een militair strategische rol in de beschermingslinie (Stelling) van Amsterdam. De betonnen affuiten voor het afweergeschut ten westen van het dorp stammen overduidelijk uit een latere tijd. De oude directe zeewering heeft inmiddels plaatsgemaakt voor een slapende. Bij Santpoort komen we in het duingebied terecht. Ook hier geen aaneengesloten geheel, maar een fraaie afwisseling van laaggelegen strandvlakten en oude en jonge duinen. De oude boerderij links werd in de 17e eeuw als blekerij gesticht, destijds een bloeiende nijverheid in de binnenduinen.

 

© Op Lemen Voeten | www.oplemenvoeten.nl

Routebeschrijving

Vanaf station Haarlem-Spaarnwoude. Komend vanuit de richting Amsterdam RA langs spoorlijn teruglopen tot vóór lange houten brug over rietland. LA fietspad (Stekelbaarspad) volgen. Na 1 km RA brug over, langs fort en weer RA langs de Haarlemmerliede, waar na 50 m een voetpad langs het water loopt. Nadat dit pad weer op de asfaltweg uitkomt RD langs de kerk en dan na 20 m LA een voetpad door de weilanden volgen. Bij boerderij aan het eind RD , weg volgen richting Spaarnwoude. Aldaar ter hoogte van de oude kerk LA, rechtsom het toegangshek en RD het kerkepad richting Spaarndam. Aan het eind daarvan eerste pad RA, vervolgens LA over de kruin van de dijk (Spaarndammerdijk). Deze blijven volgen tot in Spaarndam (hier kan rond de havenkom worden gelopen). Eenmaal buiten het dorp het fietspad langs de Slaperdijk volgen.De afslagen naar Haarlem en Velserbroek negeren, RD onder de snelweg door tot aan de straatweg. LA en gelijk RA (Wüstelaan) en weer RA (Burg. Enschede-laan). 2e weg LA (Pastorieweg, gaat over in Middenduinerweg). Deze volgen tot over de spoorlijn, kruising negeren en RD tot aan driesprong (minirotonde met lantaarn) en RA (voetpad langs Kruidbergerweg). Afslag LA (naar toegang duingebied) negeren, weg volgen tot voorbij driesprong , dan RA pad door park, langs manege. Station Santpoort-Noord.

Praktische informatie
Horeca: Spaarndam, boerderij en manege bij station Santpoort-Noord.

Achtergrondinformatie
vooral in Spaarndam heeft de ANWB gezorgd voor voldoende informatiepanelen, die de moeite van het lezen waard zijn.

Vervoer
Haarlem en Santpoord Noord zijn per trein bereikbaar