Inhoud Op lemen voeten 2009-2

6 Kleine geschiedenis van het Nederlandse landschap
Kennis over ontstaan en functioneren van een landschap is niet alleen leuk en interessant voor een professional. Ook voor een wandelaar komen op die manier tot dan toe verborgen patronen en structuren tot leven, de samenhang tussen vorm en aankleding, tussen esthetiek en geschiedenis.

8 Groningen, Slochteren
Waar nu in alle eenzaamheid een grote schuur vol bespoten met graffiti staat, daar moet de boortoren hebben gestaan. Pas na zes weken boren kwam het gas omhoog en werd de vlam ontstoken. Machtig mooi moet dat zijn geweest.

12 BN’ers op pad: minister Gerda Verburg
‘Ik ben ervan overtuigd dat je de problemen die je tegenkomt bij het behoud van het landschap niet aan de tafel van de bestuurder oplost maar juist aan de keukentafel. Ze noemen mij niet voor niets de minister van de keukentafel. En daar ben ik trots op.’

14 Over knisperende en glibberige paden
Schelpen zijn als verharding prima, maar het is eigenlijk een beetje geologische vervalsing als er geen zee te bekennen is. Ook schelpenklei en zeezand (vaak met veel zout!) komen we ver buiten de kustgebieden tegen. Grindpaden in streken waar grind niet voorkomt, zetten de geoloog op het verkeerde been.

16 Luik staat weer op de kaart

17 Wat is een geopark?

18 Mecklenburg-Vorpommern
In grondmorene landschappen miegelt het van zwerfstenen, in alle soorten en maten. Net als in Nederland vinden we ze ook hier in muurtjes, hoeven, wegen en hunebedden. In wallen om akkers en de Sölle of gewoon op hopen.

21 Hümmling, net even anders dan Drenthe Het was nooit een rijk landbouwgebied. Vanaf de 17de eeuw was de armoede zo groot dat veel mannen, maar ook vrouwen, als seizoensarbeider naar het ‘rijke Nederland’ trokken. Voor deze Hollandgänger is in het dorp Lorup een standbeeld opgericht.

25 Schokland, 150 jaar geleden

26 De Loonse en Drunense Duinen
Eigenaar Natuurmonumenten is een project gestart om de dynamiek met zijn speciale planten- en dierensoorten weer in het gebied terug te brengen. Bomen worden gekapt. Bovendien worden er marginale landbouwgronden zoals het Hengstven aan het reservaat toegevoegd. Er broeden nu weer grauwe klauwieren en roodborsttapuiten.

29 Schatkamer van het levende hoogveen
Bargerveen in het zuidoosten van Drenthe vlakbij de Duitse grens is het grootste gebied met het weinige levende hoogveen dat in Nederland nog over is. Het is eigendom van Staatsbosbeheer, dat probeert het specifieke karakter ervan met zijn gevarieerde planten- en dierenleven te behouden en verder te ontwikkelen.

32 Kronkelen langs de Dinkel
Misschien is rivier een te groot woord, beek is meer gepast. In Beuningen, onder het bruggetje in de Oude Dijk, is de Dinkel namelijk niet veel breder dan tien, vijftien meter. We volgen er het pad pal langs het water en gaan langzaamaan op in een idyllisch landschap, als op een oude schoolplaat van Koekkoek.

34 Een dagje op ‘t ‘eiland’ Middag
De heuvel is een schamel restant van de wierde van Ezinge. Het mengsel van grond, mest en afval waaruit de woonheuvels zijn opgebouwd bleek de ideale meststof voor boeren die het nog zonder kunstmest moesten doen. In korte tijd werden veel wierden afgegraven.

36 Yerseke Moer
Dankzij de overstromingen in het verleden bevatte het veen veel zout. Dat zout was in de Middeleeuwen goud waard. Hiermee kon immers voedsel beter worden bewaard. Het turf werd om die reden niet alleen als brandstof gebruikt, maar ook voor zoutwinning.

38 Texel: verlandt, verheelt en kalft af
Bij Den Hoorn bereiken we het oude land. Het begin van de geschiedenis van Texel als eiland. Tijdens de Allerheiligenvloed van 1170 brak de Nederlandse kust op vele plaatsen door. Alleen het ‘oude land’, een paar bulten keileem, bleef behouden.

40 Amsterdamse Waterleidingduinen
Natuur- en landschapsbehoud spelen een steeds grotere rol bij het beheer. Bedreigingen zijn vergrassing, de opmars van de Amerikaanse vogelkers en de verdroging van valleien.

42 Zweeds Dalsland: gevonden door trollen
Natuurlijk kan een ‘vindskydd’ (een houten windbeschutting, aan één kant open), langs het wandelpad bezet zijn, maar er zijn voldoende beschutte landtongen die een meer in lopen om op een fantastische plek de tent op te zetten.

Rubrieken
2 Inhoud

3 Column Jan Erik Burger

4 Onderweg, nieuws voor wandelaars

46 Dagwandeling, België, rond Tongeren

48 Boekenrubriek

50 Wat zien ik?! Over klimaatverandering

51 Colofon en In het volgend nummer